Wie is Workforall eigenlijk ?  
WorkForAll is een pluralistische en politiek ongebonden denktank. We onderzoeken maatschappelijke modellen en structuren op hun efficiëntie in de realisatie van de maatschappelijke doelstellingen.  We neigen noch naar links noch naar rechts. Los van ideologie onderzoeken we het succes van verschillende beleidstypes in hun realisatie van werkgelegenheid, welvaart, solidariteit en individuele vrijheid.  

Een aantal factoren die de welvaartsgroei bepalen zijn bekend uit de economische literatuur. Zo weet men al langer dat er een negatief verband bestaat tussen belastingsdruk en welvaartsgroei. Gwartney en ook Laffer en Armey hebben daarover baanbrekend onderzoek verricht.


Gwartney onderzocht de oorzaken van de verschillen in welvaartsgroei tussen de OESO-landen over een lange periode van 1960 tot 1996. Hij stelt vast dat In landen en periodes waar het overheidsbeslag kleiner was dan 25% van het BNP de welvaart jaarlijks gemiddeld met 6,6% toenam. Landen waar het overheidsbeslag op de welvaart méér dan 60% bedroeg realiseerden een welvaartsgroei van 1,6%. Met zijn studie toont hij andermaal het negatief verband tussen overheidsbestedingen -en dus onrechtstreeks ook de belastingsdruk- en de welvaartsgroei aan.

Dit verband blijkt ook evident uit het spreidingsdiagram tussen groei en de omvang van de overheid in de EU-landen. Een nog sterker negatief verband ziet men op het spreidingsdiagram tussen welvaartsgroei en loonbelasting: hoe hoger de belastingsdruk hoe lager de groei.

Nochtans is dat de geijkte wetenschappelijke methode om zo'n vraagstuk aan te pakken. Jammer genoeg kun je de resultaten daarvan niet grafisch illustreren terwijl grafieken juist wel tot de verbeelding spreken.  

We hebben daarom ook twee landen vergeleken die een totaal tegengesteld economisch beleid voerden. Ierland dat sedert 1985 een expansief productie stimulerend beleid van belastingsverlaging voerde, en België dat bleef volharden in een politiek beleid met hoge belastingdruk en een krimpscenario volgde met allerhande besparingen die onze burgers maar al te goed kennen.  

In 1985 stond Ierland er slechter voor dan België: uit de hand gelopen begrotingstekorten, zwakke groeiprestaties, een welvaart die slechts 65% bedroeg van de onze en een werkeloosheidcijfer dat met 17% veel hoger lag dan het Belgische met 10%. Beide landen voerden tot 1985 een gelijkaardig Keynesiaans beleid en lieten de overheidsuitgaven ontsporen. Daarbij werd in België in 1983 de psychologische kaap van 50% van het BNP overschreden. Dit ging gepaard met een continue stijging van de belastingsdruk, staatschuld, en niet altijd even productieve overheidsbestedingen. De negatieve spiraal was geboren. Op de grafieken ziet men dat Ierland's overheidsbestedingen tot 1980 ongeveer gelijk tred hielden met de Belgische, en de groeiprestaties van beide landen ook parallel verliepen. 

Ierland gooide evenwel in 1985 het roer radicaal om. Het verlaagde drastisch de belastingsdruk, schrapte alle overbodige overheidsuitgaven en verminderde zo in drie jaar tijd het overheidsbeslag met niet minder dan 20%. Ierland gaf zo de start tot een periode van explosieve welvaartsgroei van gemiddeld 5,6% in de periode 1985 tot 2002. Dit is zowat het driedubbele groeiritme van België.  

België koos voor een totaal ander beleidstype. België verlaagde de belastingsdruk nauwelijks, maar probeerde met allerlei micro-maatregeltjes om de economie te stimuleren. Zelfs onder gunstigste conjuncturele omstandigheden bleven de overheidsbestedingen hangen boven de 50% van het BNP. Onder dit beleidstype bleef onze groei stagneren rond de 1,9%. In 2003 legde de Belgische overheid nog altijd beslag op 51,4% van het BNP terwijl de Ierse Overheid zijn bestedingen had teruggedrongen tot 35,2% van het BNP.  

Daarmee is de Belgische overheid op vandaag 46% groter dan de Ierse, en zijn de verschillen in groeiprestaties navenant. Alhoewel de Ierse welvaart in 1970 nauwelijks de helft bedroeg van de onze, is ze vandaag beduidend groter. Als gevolg van de welvaartsgroei beschikt de Ierse overheid op vandaag over een zeer ruime beleidsmarge voor allerhande sociale, culturele en milieu-initiatieven.

Maar de Ierse welvaartsgroei laat zich nog het best voelen in de geldbeurs van zijn burgers. De toename van het BNP/hoofd met 167% met daarbovenop een belastingsverlaging met één derde betekent in realiteit een vermenigvuldiging van het besteedbaar inkomen met een factor 3,5 in 17 jaar. Kan U zich voorstellen wat dat betekent?  

In essentie gaat zo'n productiebeleid over een substantiële verlaging van de belastingen op arbeid en op winst; maw. een vermindering van de directe belastingen. Dat motiveert de mensen aan om terug aan de slag te gaan: terug ondernemend te worden, risico te nemen, om een overuur te presteren of om wat langer aan het werk te blijven.  

Dat werkt natuurlijk niet met een vage belofte op een minimale belastingsvermindering ergens ver in de toekomst, zoals in ons land gebruikelijk is. Het moet onmiddellijk en substantiëel voelbaar zijn. Tussen 1985 en 2001 verlaagde Ierland de belastingsdruk op lonen van 37% in 1985 tot 19,3% in 2001, zowat een halvering dus van de belastingsdruk. In België bleef de belastingsdruk op arbeid zelfs licht stijgen: van 46% in 1985 tot 47,9% in 2001. Vandaag is de Belgische belastingsdruk op lonen zowal dus 2,5 maal zo hoog als in Ierland. Verwondert het nog iemand dat niemand nog een overuur wil presteren en de bedrijven hier in steeds razender tempo weglopen ?  

Maar vooral de drastische verlaging van de vennootschapsbelasting zorgde voor een verbetering van het ondernemingsklimaat. Toen Ierland in 1985 in het dieptepunt van zijn crisis verkeerde bedroeg de belasting op winst er niet minder dan 50%. In 2002 had Ierland die herleid tot 16%. Bij ons was die vermindering marginaal, en duidelijk onvoldoende om enig effect te ressorteren. De recente vermindering van onze vennootschapsbelasting moest zelfs "budgettair neutraal" zijn en werd gecompenseerd door de vermindering van allerlei aftrekken. In feite ging het om een opsmukoperatie van de tarieven die geen enkel effect ressorteert.

  
Leidt een belastingsverlaging dan niet tot de afbouw van de  sociale zekerheid ?
Een eerste denkfout is dat belastingsontvangsten dalen als de belastingsdruk verlaagt. Niets is minder waar. Hier speelt het Laffer-effect. Elke tariefverlaging verbreedt de belastingsbasis omdat ontwijking en ontduiking minder interessant worden. Vlaanderen heeft trouwens al een voorsmaakje van dit Laffer-effect kunnen proeven: sedert het de successierechten verlaagde zijn de belastings-ontvangsten uit erfenissen wezenlijk gestegen.

Merk daarbij op dat lage erfenistarieven niet motiveren om vroeg te sterven. Als men een verlaging doorvoert in de inkomensbelasting krijgt men er wél nog een dubbele extra stimulans bovenop : De zogenaamde Armey-effecten: Lage inkomensbelastingen bevorderen de groei omdat ze motiveren om terug aan de slag te gaan: om een overuur te presteren, om een eigen zaak te beginnen, of wat langer te blijven werken. Bovendien worden de middelen die zo naar de privé terugvloeien daar véél productiever aangewend dan bij de overheid.

Ierland heeft de effectiviteit van de gecombineerde Laffer-Armey effecten voor directe belastingen aangetoond. Zijn belastings- ontvangsten zijn blijven stijgen naarmate de belastingsdruk daalde.

Tweede denkfout is dat men de dynamiek van de groei onderschat. In % van het BNP bleven de sociale uitgaven in Ierland ongeveer constant, net zoals in België, maar de dynamiek van de groei zorgde ervoor dat de sociale uitgaven in reële termen met 118% stegen tussen 1980 en 1998. In België was dat amper 43%. Zo'n verschil laat zich in de geldbeugel van de mensen maar al te goed voelen ! Ierland heeft aangetoond dat een productiebeleid in realiteit veel socialer is dan het Keynesiaans alternatief.

Over alle sectoren kon Ierland tussen 1985 en 2002 zo maar eventjes netto 31,2% jobs bij creëren. Bij ons was dat amper 7,6%. De belangrijkste stijging vindt men in de diensten: +106% tegenover +15,8 % bij ons. Maar opmerkelijk is dat zelfs in de industrie er tussen 1980 en 2003 nog 32% jobs bijkwamen. Bij ons was de industriële tewerkstelling in 1999 afgekalfd tot 75% van het niveau van 1980.

Sedertdien heeft België zijn cijfers blijkbaar uit schaamte niet meer meegedeeld aan de OESO. In de landbouw vond weliswaar dezelfde evolutie plaats als bij ons: een duidelijke vermindering van de tewerkstelling. Maar in het globaal speelt de landbouwtewerkstelling heden ten dage een geringere rol.  

Bij ons geloven velen dat desindustrialisatie een onafwendbaar fenomeen is. Ierland toont aan dat desindustrialisatie geen fataliteit is en dat ook een Europees land zijn industriële tewerkstelling nog kan opdrijven. Zelfs iemand als Professor De Grauwe legt zich bij de desindustrialisatie neer, en sust ons dat dit nauwelijks een probleem vormt omdat het jobverlies in de industrie wel in de dienstensector zal opgevangen worden. 

De vraag is natuurlijk aan wie de dienstensector zijn diensten zal slijten. Veel fabrieken zullen architecten niet moeten tekenen, nog weinig fabrieksramen zullen moeten gepoetst, fiscalisten zullen nog weinig bedrijven moeten adviseren en de fiscus zal nog op weinig plaatsen moeten contoleren... Diensten verkopen aan werklozen dan of aan het buitenland? Forget it !! Diensten zijn nog loonintensiever dan de industrie, en geloof niet dat wij méér hersencellen hebben dan een gemiddelde Indiër of Chinees.

Op hetzelfde misverstand rust de vrees dat lage winstbelasting en sociale bijdragen ondernemingen afsnoept van andere landen. Ook deze redenering gaat er van uit dat het aantal ondernemingen of hun omvang onveranderlijke grootheden zijn, die men solidair onder de naties zou moeten verdelen. Dit berust op de veronderstelling dat de werklust en ondernemingslust van de bevolking ongevoelig is voor het belastingsniveau. Men zou beter moeten weten; zodra je mensen een ruimer aandeel in de vrucht van hun arbeid laat, neemt hun bereidheid tot productieve bijdrage zienderogen toe. Lagere belastingen motiveren om aan de slag te gaan: om een overuur te presteren, om het risico van een eigen onderneming aan te durven, om wat langer aan het werk te blijven.... Wie dat niet wil inzien, dan wellicht eens naar het huidige China gaan kijken, en op de terugweg naar de economische en ecologische puinhopen die het Sovjet regime achterliet. 

Net zoals concurrentie tussen bedrijven leidt tot creativiteit en optimale aanwending van schaarse middelen, leidt ook belastingsconcurrentie tussen naties tot optimalisatie van het beleid. Elke vorm van belastingscartel tussen naties is even nefast voor de tewerkstelling en de welvaart als marktverdelende cartelafspraken tussen bedrijven nefast zijn voor omvang van hun afzetmarkt.

Er moet gevreesd worden dat onder toepassing van de voorgestelde Europese Grondwet minimale belastingtarieven bij meerderheidsbeslissing aan de lidstaten zullen worden opgelegd. Landen die een gelijkaardige groeibeleid willen voeren zoals Ierland zullen dan zeer beperkt zijn in hun nationale autonomie om het economisch beleid dat democratisch door hun bevolking werd beslist ten uitvoer te btrengen. Onder zo'n een Europese grondwet en zo'n een systeem van minimale belasting loopt Europa het risico zijn stagnerende groei zoals die nu al decennia aanhoudt, te vereeuwigen.

 

Dit is niet zomaar een denkpiste; ook dat is een van de hoofdconclusies uit ons regressie-onderzoek. We hebben vastgesteld dat landen met een hogere consumptie-belasting veel sneller groeien dan landen met een hoger aandeel aan directe belastingen. We moeten hierover dan ook volledig de stelling van Vivant en het recente Europees initiatief terzake van Verhofstadt bijtreden.  

Probleem is dat ons overheidsapparaat explosief gegroeid is sedert 1965. De directe belastingen en belastingen op bedrijven hebben deze groei volledig gefinancierd. De inkomensbelastingen zijn sedert 1965 verdubbeld; de consumptiebelastingen daartegenover zijn nauwelijks veranderd. 

Bij het ontwerp van ons sociale zekerheidsstelsel, was de verhouding tussen directe en indirecte belastingen evenwichtig. Maar in de loop van de tijd is de structuur van onze belastingsontvangsten volledig scheefgegroeid. Deze scheefgroei tussen directe en consumptiebelasting draagt wezenlijk bij tot de demotivatie van de aktieven en tot stimulering van de consumptie ten nadele van investeringen. Bijkomend voordeel van een consumptiebelasting is dat de financiering van de sociale zekerheid niet langer uitsluitend op de binnenlandse productie rust, maar dat ook buitenlandse producten hierin meebetalen.  

Ook een verschuiving van de belastingen kan inderdaad zeer wezenlijk helpen om de groei te bevorderen, maar het hoofdobjectief moet een verlaging van de globale belastingsdruk blijven. Het IMF komt in haar studie van Juli 2004 trouwens het zelfde besluit.  

http://www.fma.gv...

Bij ons is men toch goed bezig ?
 

Jullie verwijten ook conservatisme aan de pers en het onderwijs.

Links en bronnen:  klik hier