De ontgoocheling over de regering-Verhofstadt is, ook bij bedrijfsleiders en economen, zeer groot. Achter Guy Verhofstadts 'Burgermanifest' zat een hoopgevende visie. De strategie was, zodra de liberalen aan de macht zouden zijn, enkele grote sociaal-economische hervormingen door te voeren. Een eerste zou de afbouw van de overheidsinterventie zijn. Maar precies het tegendeel is gebeurd, stelt JEF VUCHELEN.

De primaire overheidsuitgaven zijn sinds 2000 met 3,2 procentpunt van het bruto binnenlands product (BBP) gestegen. De gigantische dalingen van de rentelasten als gevolg van de zeer sterke daling van de intrestvoeten zijn volledig opgesoupeerd door extra overheidsuitgaven. Zelfs een regering met een socialistische meerderheid had dat nooit durven uit te voeren. Indien we vanaf 2000 de primaire overheidsuitgaven constant hadden gehouden en de daling van de rentelasten hadden gebruikt voor de schuldafbouw, was onze schuldquote vandaag 10 procent lager geweest. Geen 93 procent maar pakweg 83 procent van het BBP. Dat is niet niks.

Verhofstadt mag niet trots zijn op zijn begrotingsevenwichten. Hij moet beschaamd zijn dat hij in tijden van een eenmalige enorme daling van de rentelasten geen overschot heeft geboekt. Al jaren begrijpen de waarnemers van de overheidsfinanciën zijn aanpak niet. Nooit was de kans zo groot om zo pijnloos te saneren als in de voorbije periode. De belastingen zijn wat ze zijn, je bespaart op je rentelasten en het doet niemand pijn.

Indien de vrijgekomen middelen massaal waren gebruikt om de loonkosten te drukken, kon je nog zeggen dat ze een andere, economisch en sociaal zinvolle bestemming hadden gekregen. Nu is het grootste deel van het geld gewoon opgeconsumeerd.

Grove leugen
De regeringen-Verhofstadt hebben de mensen vijf, zes jaar wijsgemaakt dat de problemen met de overheidsfinanciën van dit land voorbij zijn. Een grove leugen. De rentelasten kunnen nog een beetje dalen, veel zal het niet meer zijn. Het enige wat ze nadien nog kunnen doen, is opnieuw stijgen. Als men dat beleid verder wil blijven voeren, hoe gaat men dat financieren? Bovendien zullen over drie, vier jaar de extra kosten van de vergrijzing zich laten gevoelen en loopt de regering financieel helemaal vast.

De overheidsuitgaven moeten altijd worden gefinancierd. Je kan dat vandaag doen. Je kan dat ook morgen doen, maar dan ga je wel meer betalen. En op zich zijn eenmalige inkomsten daarbij niet verkeerd. In ons land komt nu al jaren vanaf midden december een speurtocht op gang naar eenmalige opbrengsten om het evenwicht veilig te stellen. Het massale karakter van die eenmalige operaties heeft bovendien belangrijke consequenties: steeds meer uitgaven (bijvoorbeeld de huur van wat men heeft verkocht) liggen vast voor de toekomst. Ik zou die operaties nog kunnen aanvaarden indien ze inderdaad substantiële voordelen voor de overheidsfinanciën zouden opleveren, maar ik heb daar nog nooit enig bewijs van gezien.

Verhofstadt en co beloofden veel te veel. Verhofstadt klampt zich vandaag gewoon vast aan de macht. Het is duidelijk dat hij, voor welke liberale eis ook, zijn regering niet op het spel durft te zetten. Heeft Verhofstadt zich pijn gedaan aan de spreidstand van de VLD? Neen. Want in se gebeurt er nog steeds niets bij de VLD zonder de goedkeuring van Verhofstadt. Kijk maar naar hun fameus Heizelcongres. Het confederalisme werd er goedgekeurd. 's Anderdaags was het al afgevoerd na een persoonlijk nee van Verhofstadt.

Het is de regering van de kleine maatregelen. Paars probeert met kleine stapjes fouten van het verleden recht te zetten of te stabiliseren. We zitten met een concurrentiehandicap van 10 procent tegenover onze buurlanden. De regering probeert het aan te pakken met stapjes van 0,5 à 1 procent. Het Generatiepact wekt de illusie dat men bij ons de vergrijzing heeft aangepakt. Insiders zeggen dat de impact achter de komma ligt en vooral een symbolische waarde heeft. Het beste is het Generatiepact toch nog helemaal afblazen en over drie of vier jaar helemaal opnieuw beginnen, opgejaagd door een realiteit waarvoor men dan niet meer kan vluchten.

Vermogensbelasting
De laksheid in de overheidsfinanciën doet bij de mensen met wat geld terecht de vrees voor een vermogensbelasting toenemen. De taks op fondsen, afschaffing van de fysieke levering en de fiscale amnestie: het ligt allemaal op die grote laan naar de vermogensbelasting. Verhofstadt heeft daarom ook de beleggers tegen gekregen. Men zal bij de invoering dan wel zeggen dat het financieel en sociaal niet anders kan, maar men zal er dan wel vergeten bij te zeggen dat men niets anders heeft geprobeerd.

De onderstroom is centrumrechts en toch slagen we er niet in een centrumrechts beleid te voeren. Waarom niet? Het cordon sanitaire is de levensverzekering van links. Men kan me niet beschuldigen van sympathie voor het Vlaams Belang, maar als het cordon sanitaire als voornaamste effect heeft dat niet het economisch beleid wordt gevoerd dat we nodig hebben en dat de meerderheid in Vlaanderen wil, moeten we wel durven vast te stellen dat we met een groot probleem zitten.


(tijd) - De voorbije zes jaar hadden de regeringen-Verhofstadt met relatief beperkte maatregelen ons sociaal-economisch bestel voldoende kunnen voorbereiden op de effecten van de vergrijzing. Die kans is verkeken. Nu rest enkel de schoktherapie na de verkiezingen, stelt Jef Vuchelen, hoogleraar economie aan de VUB. Hij is zeer bezorgd: 'Voeg daarbij de onvermijdelijke onderhandelingen over de transfers naar Wallonië en de terugkeer van het wanbeheer uit de jaren zeventig is niet langer denkbeeldig.'

Waarom bent u als econoom zo kritisch voor de regering-Verhofstadt?

Jef Vuchelen: 'Als ik de regering moet punten geven voor haar economisch en budgettair beleid, dan twijfel ik tussen twee of drie op tien. Waarom niet meer? Het is de laatste regeringsperiode die volledig kon worden gewijd aan de voorbereiding van de vergrijzingsgolf. Wat heeft deze regering eraan gedaan? Eigenlijk niets. Binnen een paar jaar zal men, helemaal opnieuw van nul beginnend, maar dan wel met de rug tegen de muur, de adequate maatregelen nemen.'

U vreest na de verkiezingen van 2007 een terugkeer van de politieke en economische anarchie van de jaren zeventig?

Vuchelen: 'Twee aartsmoeilijke thema's zullen de regeringsonderhandelingen domineren: de vergrijzing en de transfers naar Wallonië. Voor de verkiezingen komt er zeker geen communautair akkoord. Na de verkiezingen volgen zeer moeilijke onderhandelingen die in eerste instantie niet zullen lukken. Net als in de jaren zeventig dreigt dan het wanbeleid op een bijzonder ongelukkig moment. Het is zelfs niet uit te sluiten dat de huidige coalitie tijdelijk zal moeten voortdoen als Verhofstadt III om toch nog een minimaal beleid te hebben. Men mag niet vergeten dat de begroting 2007 rammelt langs alle kanten en dat men de begroting 2008 al vanaf mei-juni 2007 moet voorbereiden.'

Verhofstadt is al twintig jaar het boegbeeld van het liberalisme in Vlaanderen. Wat als hij naar de achtergrond wordt verwezen?

Vuchelen: 'We moeten ons ernstig zorgen maken over de toekomst van het liberalisme in Vlaanderen na Verhofstadt. Wie gaat er binnen vier jaar op een geloofwaardige manier een liberaal alternatief voorstellen? Vincent Van Quickenborne, de republikein die plots een aanhanger wordt van de kroonprins om samen op de foto te staan? Jean-Marie Dedecker? Bart Somers? Je kan niet blijven filosoferen over de basisprincipes van het liberalisme zonder er iets aan te doen. Het wordt dan zoals de communisten die op papier de perfecte maatschappij hadden staan, maar in werkelijkheid alles verknoeiden. In een Vlaanderen waar de politieke onderstroom meer dan ooit centrumrechts is, kan dat tellen.'

De kloof tussen burger en politiek is nog nooit zo breed geweest. Steeds meer mannen, vrouwen, vooral jongeren zoeken hun toevlucht tot utopieën of ronduit anti-democratische denkbeelden.

De fout ligt niet bij de burger, maar bij de politiek. Die wordt steeds nadrukkelijker gemanipuleerd door ongrijpbare drukkingsgroepen en houdt steeds minder rekening met wat de mensen écht willen.

Burgermanifest wil pogen het tij te doen keren. De burger moet opnieuw greep krijgen op de politiek en zijn politici

Printer-friendly versions are available on the respective Web Pages