In de aanloop naar de parlementsverkiezingen waren enkele kranten zo pretentieus om de zittende volksvertegenwoordigers te evalueren. Beoordelingscriteria waren aantal interpellaties en wetsvoorstellen. In een land waar probleem nummer één de wurgende overheidsinterventie is, had het enige evaluatiecriterium moeten zijn hoeveel wetten en staatsdiensten ze hebben afgeschaft en hoeveel beschermde bedrijven ze hebben geliquideerd. De weinige goedmenende politici die werk willen maken van een kleinere en meer efficiënte overheid, worden weggehoond door dergelijke riooljournalistiek.

De pers wordt geacht de vierde macht te zijn. Dan zou men toch minstens mogen verwachten dat ze de eenzame strijders tegen de uitbuiting moreel zouden steunen. De strijd tegen het teveel aan regels is inderdaad een zeer eenzame strijd. Telkens een politicus één klein regeltje wil afschaffen of een begin wil maken met de privatisering van een openbare dienst, staat hij tegenover een coalitieleger van 1° ambtenaren die zich in hun activiteit bedreigd zien; 2°gesubsidieerde begunstigden en 3° academici die zich door de eigenaardigheden van de wet kunnen handhaven als gespecialiseerde wetenschapper.

Dit leger is niet alleen superieur in getalsterkte, maar ook in deskundigheid. De goedmenende politicus is altijd een dilettant. De belangengroep is altijd deskundig. De meeste politici geven de strijd op en laten de wet schrijven door de juristen van de betrokken belangengroep. Zo is het nog altijd mogelijk dat de failliete Belgische Staat geld uitdeelt aan tropische dictators en dat voor de zoveelste keer de schulden van de spoorwegen worden overgenomen. Om belangrijke structurele besparingen te realiseren, moet een politicus niet alleen tegen zo'n superieur leger de overhand halen, maar dit voor elke deregulering opnieuw. Voorwaar een heroïsche, om niet te zeggen, bovenmenselijke opdracht.

En als men daar dan zelfs zou in slagen, dan zal onze stompzinnige pers dat niet eens opmerken. Alleen wie veel nieuwe wettelijke initiatieven heeft genomen en weer nieuwe programma's voor arme gepeste werknemers heeft doorgevoerd, krijgt goeie punten van de pers, ook al zijn de files en de wachtlijsten bij justitie en gehandicaptenzorg weer langer geworden. Er bestaan natuurlijk ook goedmenende ambtenaren, veel zelfs. Helaas helpt dit nauwelijks. Een coalitie tussen goedmenende politici en ambtenaren komt niet van de grond. Dat komt omdat zelfs ambtenaren die echt productief willen zijn, zich meestal persoonlijk aangevallen voelen telkens wanneer er een aanklacht komt tegen de overbodigheid of de inefficiëntie van een staatsdienst.

Constructieve discussies met ambtenaren zijn zeer moeilijk. De reflex om je eigen job te verdedigen, is over het algemeen onoverkomelijk. In de niet-beschermde sectoren worden conservatieven uitgerangeerd of zelfs tot faillissement gedwongen. In de (semi-) overheidssectoren leidt conservatisme tot langdurig immobilisme en verspilling op kosten van de belastingbetaler. Hoe dan ook, als iedereen zijn eigen winkel blijft verdedigen (ook al zijn er geen klanten meer), dan is elke besparing en innovatie bij voorbaat uitgesloten.

Ambtenaren die niet blind zijn voor de inefficiëntie en soms ronduit destructiviteit van de overheid, schuiven vaak de schuld af op het politiek systeem en de particratie. In de herverdelende en interventionistische staat vervult de particratie evenwel een noodzakelijke functie. Wie zonder omzien vandaag de macht van de volksvertegenwoordiger zou herstellen - en dat is technisch mogelijk door o.a. de lijststem af te schaffen - die maakt het land helemaal onbestuurbaar. In een verzorgingsstaat die bovendien de economische en landschappelijke ontwikkelingen wil sturen, duiken onvermijdelijk dagelijks parlementaire kwesties op waarover onmogelijk bij meerderheid kan beslist worden zonder ijzeren partijdiscipline.

Rond ethische kwesties en gedragsregels vormen zich gemakkelijk politieke meerderheden. Maar over de hoogte van deze of gene uitkering of over welke milieutechnologie hoeveel subsidies moet krijgen, zijn politieke meerderheden volstrekt onmogelijk indien de parlementsleden geen partijgetrouwen zouden zijn. Eerst moet de herverdelende en sturende staat teruggedrongen worden vooraleer de bevolking haar vertegenwoordiging in de wetgevende kamers kan terugkrijgen. Omdat bovenmenselijkheid niet van mensen mag verwacht worden, zijn de politici niet aan zet. Het is het electoraat dat moet leren om realistischer verwachtingen te hebben en moet ophouden om de overheid te overbevragen. Laat ons hopen dat de zogenaamde ‘verrechtsing' van het Vlaamse electoraat bij de laatste verkiezingen eigenlijk een afkeuring is van de betuttelende zelfverklaarde 'linkse' étatisten. Dan zit er eindelijk weer schot in de zaak.

Dr. Martin De Vlieghere

Dit Artikel werd eerst gepubliceerd in   MijnHuisMijnRecht  
de maandelijkse onafhankelijke nieuwsbrief over stedenbouw en ruimtelijke ordening